ප්රජාතන්ත්රවාදී විරෝධතාකරුවන්ට එරෙහිව මාරාන්තික ආරක්ෂක මර්දනයක් සම්බන්ධයෙන් නේපාලයේ හිටපු අගමැති කේ.පී. ෂර්මා ඔල් අයි පසුගිය සිකුරාදා අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී.
එය නේපාලයේ දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ ප්රමාද වී ඇති වගවීම සඳහා වන පියවරක් ලෙස සැළකේ.
නේපාලයේ ආණ්ඩුව පෙරළ දැමූ ජෙනරේශන් ඉසෙඩ් නෙහොත් ජෙන් ඉසෙඩ් අරගලය මර්දනයට එරෙහිව ප්රචන්ඩ බලය යෙදවීමට නායකත්වය දුන්නේ අගමැති ෂර්මා ඔලිය. පසුව ඔහුට ගෝඨාභය රාජපක්ෂට මෙන් ඉල්ලා අස්වීමට සිදු විය.
ලංකාවේ 2022 ජන අරගලයට එරෙහිව ප්රචන්ඩ ප්රහාරයක් දියත් කළ රාජපක්ෂවරුන්ට විරුද්ධව ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුව කිසිදු පියවරක් ගෙන නැත.
මෙම පියවර මෑත පැවැති මහා මැතිවරණයෙන් ජෙන් ඉසෙඩ් අරගලයට පක්ෂපාතී බලවේග ලද ජයග්රහණයේ ප්රතිපලයක් ලෙස ද සැළකේ.
කත්මණ්ඩු දිස්ත්රික් අධිකරණය විසින් නිකුත් කරන ලද අත්අඩංගුවට ගැනීමේ වරෙන්තුවකින් පසු හිටපු නායකයා අත්අඩංගුවට ගත් ගන්නා ලදී.
2003 දී කයිලාලි හි දකුණු දිස්ත්රික්කයේ විරෝධතා මර්දනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් හිටපු අගමැතිවරයාට චෝදනා එල්ල වී තිබේ. එහිදී ආරක්ෂක හමුදා දේශපාලන ප්රතිසංස්කරණ ඉල්ලා සිටි විරෝධතාකරුවන්ට වෙඩි තැබූහ. අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් පස් දෙනෙකු මිය ගොස් දුසිම් ගණනක් තුවාල ලැබූහ.
ජ්යෙෂ්ඨ දේශපාලන චරිතයකට එරෙහි දුර්ලභ පියවරක්
නේපාලයේ පශ්චාත් ගැටුම් යුක්තිය පිළිබඳ ව්යාපාරයේ වැදගත් අවස්ථාවක් ලෙස මෙම අත්අඩංගුවට ගැනීම සැලකේ, මේ තාක් කල් බලගතු දේශපාලන හා හමුදා පුද්ගලයින් නේපාල සිවිල් යුද්ධයේදී සහ ඉන් පසු ඇති වූ කැළඹිලි සහිත වසරවලදී සිදු කරන ලද අපයෝජනයන් සඳහා නඩු පැවරීමක් සිදුව නැත.
මානව හිමිකම් කණ්ඩායම් මෙම පියවර “වගවීම සඳහා දිගු කලක් පසු වූ පියවරක්” ලෙස හැඳින්වීය.
“වසර ගණනාවක් තිස්සේ වින්දිතයින් සහ පවුල් යුක්තිය බලාපොරොත්තුවෙන් සිට ඇත. මෙම අත්අඩංගුවට ගැනීම පෙන්නුම් කරන්නේ කිසිවෙකු නීතියට ඉහළින් සිටිය යුතු නැති බවයි,” කත්මණ්ඩුවේ පිහිටි අයිතිවාසිකම් සංවිධානයක නියෝජිතයෙක් පැවසීය.
හිටපු අගමැති වරද පිළිනොගනී
හිටපු අගමැති මාරාන්තික බලය යෙදවීමට නියෝග කළ බව නැවත නැවතත් ප්රතික්ෂේප කර ඇත. ඔහුගේ පක්ෂය අත්අඩංගුවට ගැනීම “දේශපාලනික වශයෙන් අභිප්රේරිත” එකක් ලෙස හෙළා දුටු අතර, ඉදිරි මැතිවරණයට පෙර ප්රතිවාදීන් අධිකරණ පද්ධතිය හරහා මර්දනය කරන බවට චෝදනා කළේය.
ලංකාවේ ද රාජපක්ෂවාදී දේශපාලනඥයින්ට වංචා දූෂන සමබන්ධයෙන් නඩු පැවරීම පළිගැනීමක් ලෙස නාමල් රාජපක්ෂ හදුන්වයි. පාස්කු ඉරිදා ප්රහාර සම්බන්ධයෙන් ජෙනරාල් සුරේශ් සලේ අත්අඩංගුවට ගැනීමද ඔවුන්ට අනුව පළිගැනීමකි.
හිටපු අගමැති ෂර්මා ඔලිගේ ආධාරකරුවන් කත්මණ්ඩුවේ පොලිස් මූලස්ථානයෙන් පිටත රැස්ව සටන් පාඨ කියමින් ඔහු වහාම නිදහස් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියහ. ලංකාවේ සිදුවන්නේ ද එවැනි දේය.
නේපාලයේ ජෙනරේශන් ඉසෙඩ් රුධිරයෙන් ගෙවන ලද විප්ලවයෛ් පිරිවැය අමතක කිරීමට සූදානම් නැත. ‘අපට යුක්තිය අවශ්යයි’ යන්න ඔවුන්ගේ සටන් පාඨයයි.
වින්දිතයින්ගේ පවුල් බලාපොරොත්තුවෙන්
2003 මර්දනයෙන් මියගිය අයගේ ඥාතීන් පැවසුවේ අත්අඩංගුවට ගැනීම සංක්රාන්ති යුක්තිය යාන්ත්රණයන් වසර ගණනාවක් තිස්සේ ඇණහිට ඇති රටක දුර්ලභ බලාපොරොත්තුවේ මොහොතක් ලබා දුන් බවයි.
“අපි අවුරුදු 21ක් බලාගෙන හිටියා. සමහරවිට දැන් සත්යය අවසානයේ එළියට එයි,” වින්දිතයෙකුගේ සහෝදරයා පැවසීය.
නේපාලයේ දශක ගණනාවක් පැවැති යුද්ධයේ බෙහෝ වින්දිතයිනට තවම යුක්තිය ඉටු වී නැත.
නීති විශේෂඥයින් පවසන්නේ මෙම නඩුව නේපාලයේ අතීත අපයෝජනයන්ට මුහුණ දීමට ඇති කැමැත්ත පරීක්ෂා කරනු ඇති බවයි, ඒ විශේෂයෙන් බොහෝ ජ්යෙෂ්ඨ දේශපාලන චරිත ගැටුම් යුගයට සම්බන්ධ වූ බැවිනි.
අතිරේක අත්අඩංගුවට ගැනීම් අපේක්ෂා කරන්නේද යන්න පිළිබඳව රජය අදහස් දක්වා නොමැත.
වරදකරු වුවහොත්, හිටපු අගමැතිට අධිකාරිය අනිසි ලෙස භාවිතා කිරීමේ සිට මිනීමැරුම් දක්වා චෝදනා එල්ල විය හැකි නමුත්, නේපාලයේ නීතිමය කටයුතු බොහෝ විට ලංකාවේ මෙන්ම මන්දගාමී වේ.
ඊළග ආණ්ඩු පෙරළියකින් පසු නිදහස ලබ ගත හැකියයි දූෂිත සහ බීෂිත දේශපාලනඥයෝ කල්පනා කරති.
ඉහළ පෙළේ අත්අඩංගුවට ගැනීම් මගින් දේශපාලන සන්ධාන නැවත පෙළ ගැසීමට ඉඩ ලැබේ. නමුත් ලකාවේ දී මෙන්ම ඒවා තාවකාලික වේ. රනිල් වික්රමසිංහ අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් පසු ඇති වූ සන්ධානය දැන් වාෂ්ප වී ගොස් ඇත.
දේශීය මානව හිමිකම් ක්රියාකාරීන් සහ ජාත්යන්තර නිරීක්ෂකයින් යන දෙඅංශයෙන්ම විවේචනයට ලක්ව ඇති නේපාලයේ ඇණහිට ඇති සංක්රාන්ති යුක්තිය ක්රියාවලිය පිළිබඳ විවාදය මෙම අත්අඩංගුවට ගැනීම මගින් යළි ඉස්මතු කර ගැනීමට හැකි වුව හොත් එය එරට යහපතට හේතු විය හැකි බව නීරීක්ෂකයෝ පවසති.
