පාර්ලිමේන්තු විශ්‍රාම වැටුප් අතුගා නොදමා මහජන විශ්වාසය පවත්වා ගැනීමට ගෝලීය යහපත් භාවිතයන්ගෙන් උගත හැකි පාඩම්

සුනන්ද දේශප්‍රිය.

පාර්ලිමේන්තු විශ්‍රාම වැටුප් පිළිබඳ ගැටළුව නැවතත් ශ්‍රී ලංකාවේ මහජන කතිකාවට ඇතුළු වී තිබේ.  එය සාධාරණත්වය, වගවීම සහ මූල්‍ය වගකීම පිළිබඳ මූලික ප්‍රශ්න මතු කරයි. පුරවැසියන් ආර්ථික දුෂ්කරතා, බදුකරණ පීඩන සහ තමන්ගේම විශ්‍රාම ප්‍රතිලාභ ප්‍රතිසංස්කරණවලට මුහුණ දෙන කාලයක, තේරී පත් වූ නියෝජිතයින්  භුක්ති විඳින වරප්‍රසාද කවරදාටත් වඩා අභියෝගයට ලක් වේ.

ගෝලීය වශයෙන්, බොහෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටවල් මේ සමාන විවාදවලට මුහුණ දී ඇත. ඊට ප්‍රතිචාර වශයෙන්, ඔවුන් සමානාත්මතාවය, තිරසාරභාවය සහ විනිවිදභාවය පිළිබඳ මූලධර්ම වඩා හොඳින් පිළිබිඹු කිරීම සඳහා පාර්ලිමේන්තු විශ්‍රාම වැටුප් යෝජනා ක්‍රම ප්‍රතිසංස්කරණය කර තිබේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ අඛණ්ඩ සාකච්ඡාව මෙම ජාත්‍යන්තර හොඳම භාවිතයන්ගෙන් උකහා ගැනීමට සහ මහජන විශ්වාසය ශක්තිමත් කරන ආකාරයෙන් ප්‍රතිපත්තිය නැවත සකස් කිරීමට අවස්ථාවක් ලබා දෙන නමුත් ජාතික ජපන බලවේග ආණ්ඩුව ලාභ ජනප්‍රියත්වය තකා මංත්‍රී විශ්‍රාම වැටුප් සහමුලින්ම අහෝසි කිරීීමට පනතක් ගෙනැවිත් තිබේ..

ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුවේ ඇති උපන්ගෙයි දබලතාවයක් නම් තමන්ගේ අදහස්වලට බාහිරව ඇති යහපත් අත්දැකීම් උකහා ගැනීමට ඇති නොහැකියාවයි.

පරීක්ෂාවට ලක්වන වරප්‍රසාද උරුමය

ඓතිහාසිකව, ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු බොහෝ රටවල පාර්ලිමේන්තු විශ්‍රාම වැටුප් යෝජනා ක්‍රම සාමාන්‍ය රාජ්‍ය සේවකයින්ට හෝ පෞද්ගලික අංශයේ සේවකයින්ට ලබා ගත හැකි ප්‍රතිලාභවලට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස ත්‍යාගශීලී ප්‍රතිලාභ ලබා දී ඇත. සාපේක්ෂව කෙටි සේවා කාලයකින් පසු ජීවිත කාලය පුරාම විශ්‍රාම වැටුප්, මුල් සුදුසුකම් ලැබීම වයස් සීමාවන් සහ සීමිත දායකත්ව අවශ්‍යතා දේශපාලන වරප්‍රසාද පිළිබඳ සංජානනයන් අවුලුවා ඇත.

ශ්‍රී ලංකාවේ, මෙම උත්සුකයන් රටේ මෑත කාලීන ආර්ථික අර්බුදය, අයිඑම්එෆ් සහාය ලබන මූල්‍ය ප්‍රතිසංස්කරණ සහ රාජ්‍ය අංශයේ ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම් මගින් තවත් උග්‍ර වී තිබේ. මූල්‍ය අරමුදලේ නියෝග මත කැරෙන  කප්පාදු පියවර පුළුල් ජනගහනයට බලපාන අතරතුර, නීති සම්පාදකයින් විශේෂ විශ්‍රාම වැටුප් ප්‍රතිලාභ රඳවා ගැනීම සාධාරණද යන්න පුරවැසි කතිකාවක් බවට පත්ව තිබීම තේරුම් ගත හැකිය.

විශ්‍රාම වැටුප් අහෝසි කිරීමේ පනත

මෙම වැදගත් මහජන විවාදය මධ්‍යයේ, 2026 ජනවාරි 7 වන දින පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන්ගේ විශ්‍රාම වැටුප් අහෝසි කිරීමේ පනත් කෙටුම්පත පාර්ලිමේන්තුවට පළමු වරට ඉදිරිපත් කරන ලදී. ඉදිරිපත් කිරීමෙන් පසු අදහස් දක්වමින් අධිකරණ හා ජාතික ඒකාබද්ධතා අමාත්‍ය නීතිඥ හර්ෂණ නානායක්කාර ප්‍රකාශ කළේ පනත් කෙටුම්පත නීතියක් ලෙස ක්‍රියාත්මක වූ පසු පාර්ලිමේන්තු විශ්‍රාම වැටුප් සම්පූර්ණයෙන්ම අහෝසි කරන බවත්, ඉන් පසුව කිසිදු පුද්ගලයෙකුට එවැනි ප්‍රතිලාභ ලබා ගැනීමට අයිතියක් නොමැති බවත්ය.

දැඩි සේවා සහ දායකත්ව අවශ්‍යතා සපුරාලිය යුතු සාමාන්‍ය රාජ්‍ය සේවකයින්ට වෙනස්ව, කෙටි සේවා කාලයකින් පසු දායක මුදල් නොමැතිව විශ්‍රාම වැටුප් ලබා ගන්නා මන්ත්‍රීවරුන්ට ඇති දැඩි මහජන විරෝධයට මෙම පියවර සෘජුවම ප්‍රතිචාර දක්වන බව අමාත්‍යවරයා සඳහන් කළේය. මෙම ප්‍රතිසංස්කරණ රජයේ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනයට ඇතුළත් කර ඇති බවත් එය වරප්‍රසාද මත පදනම් වූ දේශපාලන සංස්කෘතියක් බිඳ දැමීම සඳහා ජාතික ජනතා බල රජයේ කැපවීම පිළිබිඹු කරන බවත් ඔහු තවදුරටත් පැහැදිලි කළේය.

සාධාරණ වැටුපක් සහ නිසි විශ්‍රාම වැටුපක් යනු වරප්‍රසාදයක් නොවේ. එසේ නමුත් පසුගිය කාලයෙහි පවුල් පිටින් දේශපාලනය පැමිණ මංත්‍රීකම් ලබා ගෙන පස් වසරකින් පසු ජීවිත කාලයටම විශ්‍රාම වැටුප් ලබා ගැනීමේ වරදානයක් මෙරට දේශපාලන පංතිය භුක්ති වින්දේය.

මෙම ජනප්‍රිය පියවර විසින් විසි වසරක් පාර්ලිමෙන්තු මංත්‍රීවරයක් හෝ වරියක ලෙස සේවය කර තිබුණද වයස්ගත ජීවිතය සඳහා කිසිදු විශ්‍රාම වැටුපක් නොලැබේ. ජාතික ජන බලවේගයේ තීරක සාධකය වන ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ කලපනා කරන්නේ දේශපාලනය වෘත්තියක් නොව ස්වේජචාවෙන්  කරන මහජන සේවයක් විය යුතු බවයි.සිය කාඩර්වරුන්ට ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ වැටුප් ගෙවන නමුත් ඔවුන්ට අර්ථ සාධක අරමුදල් සහනය ලබා දීමට පියවර ගන්නේ නැත. එහි ප්‍රතිපලය වන්නේ සිය අනාගතය සඳහා  වෙනත් ක්‍රම වලින් සම්පත් රැස්කර ගැනීමට ඔවුන් පෙළඹිමයි.

ශ්‍රී ලංකා රජය ලෝකයේ අනෙකුත් ප්‍රදේශවල අනුගමනය කරන ලද හොඳම පිළිවෙත් වමසා බලා නැත.  මහජන නියෝජිතයෙකු ලෙස සේවය කිරීම තනිකරම ස්වේච්ඡාවෙන් කළ යුතු යැයි උපකල්පනය කරන බව පෙනේ. විපක්ෂය වන සමගි ජන බලවේගය ද දරන්නේ එම අදහසමය.

ඒ සමඟම, පාර්ලිමේන්තු විපක්ෂය ද කිසිදු ඵලදායී ප්‍රති යෝජනාවකින් තොරව පනතට සහාය දීමට කැමැත්ත පළ කර ඇත. ව්‍යපාරික සහ වෘත්තීමය පුද්ලගයින්ගෙන් සැදුම්ලත් දේශපාලන ක්‍රියාධර පක්ෂයක් වන සමගි ජන බලවේගයට පක්ෂ නායකත්වය වරප්‍රසාදලාභී ප්‍රජාව අතෙහිම තබා ගැනීමට මෙමගින් අවස්ථාව ලැබේ.

අනුර කුමාර දිසානායක වැනි අයකු පවා වයස්ගත විශ්‍රාම දිවිය ගත කරනු ඇත්තේ කෙසේද යන්න තමන්ගෙන්ම අසා ඊට පිීළිතුර මහජනයා හමුවේ තැබිය යුතුය.

ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා ගෝලීය මූලධර්ම

ජාත්‍යන්තර අත්දැකීම්වලින් පෙනී යන්නේ සාර්ථක විශ්‍රාම වැටුප් ප්‍රතිසංස්කරණය මූලික මූලධර්ම කිහිපයක් මත රඳා පවතින බවයි:

සාමානාත්මතාවය සහ සාධාරණත්වය

හොඳම භාවිතයන්ට අනුව  පාර්ලිමේන්තු විශ්‍රාම වැටුප් ජාතික විශ්‍රාම වැටුප් පද්ධති සමඟ එකට පෙළගැස්වීම අවශ්‍යය. බොහෝ රටවල, මන්ත්‍රීවරුන් අනෙකුත් රාජ්‍ය සේවකයින්ට සමාන විශ්‍රාම වැටුප් අරමුදලකට දායක වන අතර ඔවුන්ට ලැබෙන්නේ එකම නීතිරීති යටතේ ගණනය කරන ලද ප්‍රතිලාභය. මෙය ප්‍රභූත්වය පිළිබඳ සංජානනය අඩු කරන අතර තේරී පත් වූ නියෝජිත නියෝජිතවරියන් පුරවැසියන්ට සමාන ප්‍රමිතීන්ට යටත් වන බවට මූලධර්මය ශක්තිමත් කරයි.

තිරසාරභාවය

අරමුදලක් නොමැතිව හෝ අධික වරප්‍රසාදයක් වන විශ්‍රාම වැටුප් යෝජනා ක්‍රම රාජ්‍ය මූල්‍ය මත දිගුකාලීන බරක් පටවයි. ගෝලීය වශයෙන්, රටවල් දිගුකාලීන මූල්‍ය යහපැවැත්ම සහතික කිරීම සඳහා නිතිපතා ආයුකාල සමාලෝචන මගින් සහාය දක්වන අරමුදල් සහිත, දායකත්ව පාදක විශ්‍රාම වැටුප් පද්ධති වෙත ගමන් කරමින් සිටී.

විනිවිදභාවය සහ අධීක්ෂණය

විශ්‍රාම වැටුප් නීති, පිරිවැය සහ ප්‍රතිලාභ ප්‍රසිද්ධියේ හෙළිදරව් කිරීම වගවීමේ කේන්ද්‍රීය වේ. යහපාලන පද්ධතිවල, දේශපාලනඥයින් නොව ස්වාධීන ආයතන පාර්ලිමේන්තු විශ්‍රාම වැටුප් අරමුදල් පරිපාලනය කරන අතර, එමගින් ලැදියාවන් අතර දේශපාලන ගැටුම් සහ ඇඟිලි ගැසීම් වළක්වයි.

නිසි ප්‍රමිතියකින් මැනෙන ප්‍රමාණවත් බව

මන්ත්‍රීවරුන් සහ මංත්‍රීවරියන් බොහෝ විට වෘත්තීය නතරවිම්  සහ මැතිවරණ අවිනිශ්චිතතාවයකට මුහුණ දෙයි. ගෝලීය සම්මතයන් අවම සේවාවක් සඳහා ජීවිත කාලය පුරාම විශ්‍රාම වැටුප් ලබා දීම ප්‍රතික්ෂේප කරයි. ප්‍රතිලාභ අවසාන වැටුප්වලට වඩා වෘත්තීය-සාමාන්‍ය ඉපැයීම් සමඟ වැඩි වැඩියෙන් සම්බන්ධ වී ඇති අතර, පුම්වූබන ලද ගෙවීම් වළක්වයි.

 විශ්‍රාම යන වයස් පෙළගැස්ම

නවීන  විහ්ප‍රාම වැටුප් පද්ධති මන්ත්‍රීවරුන්ට සහ මංත්‍රීවරියන්ට වෙනත් වෘත්තීන් වෙත නැවත පැමිණෙන විට විශ්‍රාම වැටුප් අයිතිවාසිකම් මාරු කර ගැනීමට සහ ජාතික විශ්‍රාම යන වයස්වලට අනුකූලව සුදුසුකම් වයස් නියම කිරීමට ඉඩ සලසයි, එම ප්‍රවේශය වරප්‍රසාද ඉවත් කරයි. මංත්‍රී ධූරයෙන් ඉවත් වූ විගවස නොව අනෙක් රාජ්‍ය සේවකයින්ට මෙන් විශ්‍රාම වැටුප් ලබා දිය යතු වන්නේ සාමන්‍යයෙන් වදය 60-65 අතර වන විශ්‍රාම වයසේදීය.

වෙනත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයන්ගෙන් පාඩම්

එක්සත් රාජධානිය: මන්ත්‍රීවරුන්ගේ විශ්‍රාම වැටුප් වෘත්තීය-සාමාන්‍ය ඉපැයීම් මත පදනම් වන අතර, සුදුසුකම් රාජ්‍ය විශ්‍රාම වැටුප් වයසට සහ ස්වාධීන පාර්ලිමේන්තු ප්‍රමිති අධිකාරිය (IPSA) විසින් තීරණය කරන  පරිපාලනයට අනුකූල වේ.

ප්‍රංශය සහ ඉතාලිය: විශේෂ පාර්ලිමේන්තු විශ්‍රාම වැටුප් යෝජනා ක්‍රම අහෝසි කර ඇති අතර, මන්ත්‍රීවරුන් දැන් සාමාන්‍ය පුරවැසියන්ට සමාන දායක මුදල් පදනම් කරගත් විශ්‍රාම වැටුප් පද්ධතිවලට සහභාගී වේ.

ඕස්ට්‍රේලියාව: පැරණි  ප්‍රතිලාභ සහිත පාර්ලිමේන්තු විශ්‍රාම වැටුප් ක්‍රමය අහෝසි කරන ලද අතර, නව මන්ත්‍රීවරැන් සහ මංත්‍රීවරියන් ජාතික විශ්‍රාම වැටුප් ක්‍රමයට ඇතුළත් කර ඇත.